Профилактика · 24.08.2026 · 1 мин оқу
Қан қысымы: қалыпты көрсеткіш қандай және кардиологқа қашан қаралу керек?
Қан қысымы: қалыпты көрсеткіш қандай және кардиологқа қашан қаралу керек?
Артериялық қан қысымы — жүрек-қантамыр жүйесінің жұмысын бағалауға көмектесетін негізгі көрсеткіштердің бірі. Қан қысымын жүйелі түрде бақылау жүрек пен қан тамырларындағы өзгерістерді ерте анықтауға мүмкіндік береді.
Кейде адам өзін жақсы сезінгенімен, қан қысымы жоғары болуы мүмкін. Сондықтан тек көңіл-күй мен жалпы жағдайға сүйеніп бағалау жеткіліксіз.
Қан қысымындағы екі сан нені білдіреді?
Қан қысымын өлшегенде, мысалы, 120/80 мм сын. бағ. деген екі көрсеткіш шығады.
Бірінші сан — систолалық немесе жоғарғы қысым. Ол жүрек жиырылып, қанды тамырларға айдаған кездегі қысымды көрсетеді.
Екінші сан — диастолалық немесе төменгі қысым. Ол жүрек босаңсыған сәттегі тамырлардағы қысымды білдіреді.
Дәрігер үшін екі көрсеткіш те маңызды.
Қандай қан қысымы қалыпты саналады?
Көпшілік ересек адамдар үшін 120/80 мм сын. бағ. шамасындағы көрсеткіш қалыпты деңгейге жақын деп есептеледі.
Алайда қан қысымы тұрақты сан емес. Ол тәулік ішінде өзгеруі мүмкін. Оған физикалық белсенділік, стресс, ұйқының сапасы, кофе немесе энергетикалық сусындар, кейбір дәрілер және адамның жалпы денсаулық жағдайы әсер етеді.
Бір рет анықталған жоғары көрсеткіш бірден гипертония диагнозын білдірмейді. Қан қысымын бірнеше рет, дұрыс жағдайда өлшеп, нәтижесін динамикада бақылау маңызды.
Қан қысымы қашан жоғары деп есептеледі?
Егер медициналық мекемеде өлшенген қан қысымы бірнеше рет 140/90 мм сын. бағ. немесе одан жоғары болса, бұл дәрігерге қаралуға себеп болуы мүмкін.
Үй жағдайында өлшенетін көрсеткіштерді бағалау тәртібі сәл өзгеше болуы мүмкін. Сондықтан нақты қорытындыны дәрігермен бірге жасаған дұрыс.
Қан қысымының ұзақ уақыт жоғары болуы жүрекке, миға, бүйрекке және қан тамырларына қосымша салмақ түсіреді.
Жоғары қысым қандай белгілермен байқалуы мүмкін?
Кейбір адамдарда қан қысымы көтерілген кезде бас ауыруы, бас айналу, жүрек қағуы, әлсіздік, құлақтағы шу немесе ентігу пайда болуы мүмкін.
Бірақ гипертония көп жағдайда еш белгісіз де өтуі мүмкін. Сол себепті қан қысымын мезгіл-мезгіл өлшеп тұрған жөн.
Ал төмен қысым ше?
Шамамен 90/60 мм сын. бағ.-тан төмен көрсеткіш кей адамдар үшін төмен қысым ретінде бағалануы мүмкін.
Егер мұндай қысым кезінде әлсіздік, көздің қарауытуы, бас айналу, жүрек қағуы немесе естен тану байқалса, дәрігерге қаралған дұрыс.
Қан қысымының төмендеуінің себептері әртүрлі болуы мүмкін, сондықтан өз бетіңізше ем қабылдамаған жөн.
Кардиологқа қашан қаралу керек?
Кардиологқа немесе терапевтке мына жағдайларда қаралған дұрыс:
- қан қысымы жиі немесе тұрақты түрде жоғарыласа;
- көрсеткіш бірнеше рет 140/90 мм сын. бағ. немесе одан жоғары болса;
- қан қысымы күн ішінде қатты ауытқып тұрса;
- кеуде тұсында ауырсыну немесе қысылу сезімі болса;
- әдеттегі қозғалыстың өзінде ентігу пайда болса;
- жүрек соғысы жиілеп немесе ырғақсыз соқса;
- бас айналу немесе естен тану қайталанса;
- аяқта ісіну пайда болса;
- отбасында жүрек-қантамыр аурулары жиі кездессе;
- бұрын гипертония, жүрек немесе қан тамырлары аурулары анықталған болса.
Қант диабеті, бүйрек ауруы, холестериннің жоғары деңгейі және басқа да қауіп факторлары бар адамдарға қан қысымын тұрақты бақылау ерекше маңызды.
Қай кезде жедел жәрдем шақыру қажет?
Егер қан қысымының айқын жоғарылауымен бірге кеудеде қатты ауырсыну, ауа жетпеу, сөйлеудің бұзылуы, бет немесе дененің бір жағының жансыздануы, көрудің күрт нашарлауы, естен тану немесе бұрын-соңды болмаған өте қатты бас ауруы байқалса, жедел медициналық көмек қажет.
Мұндай белгілерді елемеуге болмайды.
Қан қысымын үйде қалай дұрыс өлшеуге болады?
Өлшеуге дейін шамамен 5 минут тыныш отырып демалған дұрыс. Манжетті қолға дұрыс орналастырып, қолды жүрек деңгейінде ұстаңыз. Өлшеу кезінде сөйлемеңіз және аяқты айқастырмай отырыңыз.
Нәтижені дәлірек бағалау үшін қысымды қысқа аралықпен екі рет өлшеп, көрсеткіштерді жазып отырған пайдалы.
Егер дәрігер қан қысымының күнделігін жүргізуді ұсынса, көрсеткіштерді таңертең және кешке белгілі бір уақытта белгілеп отырған жөн.
Неліктен қан қысымын бақылау маңызды?
Жоғары артериялық қысым жүрек-қантамыр ауруларының маңызды қауіп факторларының бірі. Оны ерте анықтау асқынулардың алдын алуға және қажетті емді уақытында бастауға көмектеседі.
Қан қысымын төмендететін дәрілерді өз бетіңізше бастауға, ауыстыруға немесе тоқтатуға болмайды. Ем әр адамға жеке тағайындалады.
Talgat Clinica мамандары қан қысымының өзгеру себептерін бағалауға, жүрек-қантамыр жүйесінің жағдайын тексеруге және қажетті тексеру мен емдеу жоспарын таңдауға көмектеседі.
Қан қысымын тұрақты бақылау — жүрек саулығына жасалған қарапайым әрі маңызды қадам.
Мақала ақпараттық мақсатта берілген және дәрігер консультациясын алмастырмайды.